Skip to content

pre-blogging (Ε)

February 9, 2011

Πολλες φορες περιδιαβαινοντας στην μπλογκοσφαιρα, και στην προσπαθεια μου να κατανοησω την σημασια του blogging και να πειραματιστω σε καποιο τροπο εκφρασης στο διαδυκτιο, εκανα ενα παραλληλισμο που ισως θεωρηθει τολμηρος. Σκεφτηκα οτι εαν υπηρχε blogging στο τελος του δεκατου εννατου αιωνα η στις αρχες του εικοστου, ο πρωτος blogger θα ηταν αναμφησβητητα ο Γρηγοριος Ξενοπουλος.
Για περισσοτερο απο μισο αιωνα ο Γρηγοριος Ξενοπουλος αρθρογραφουσε στο εβδομαδιαιο περιοδικο “Η Διαπλασις των παιδων” παντα διαλεγοντας θεματα επικαιρα. Η απαντησεις (σχολια) των παιδιων που τις διαβαζαν – γιατι σε παιδια απευθυνοταν – γινοτανε μεσω αλληλογραφιας και αν υπηρχε λογος, καινουργιο θεμα αναπτυσσοταν συντομα σε καποια επομενη εκδοση.
Δε ξερω ποτε σταματησε να εκδιδεται η Διαπλαση των παιδων. Ισως καπου στα μεσα της δεκαετιας του 60.
Η επιστολη που παραθετω στο τελος του ποστ ειναι απο ενα παλιο βιβλιο. “Αθηναικες Επιστολες” του Ξενοπουλου των εκδοσεων Μπιρη που χρησιμοποιουσαμε σα λογοτεχνικο βοηθημα παραλληλα με το αναγνωστικο μας στο δημοτικο. Περιεχει επιλεκτικα επιστολες απο το 1896 εως το 1929. Το κειμενο το αντεγραψα προσπαθωντας να τηρησω την ορθογραφια. Δυστυχως δεν μπορεσα να τηρησω το πολυτονικο και τα λοιπα σημεια στιξεως. Διαλεξα μια επιστολη που αν την εγραφε σημερα ενας blogger, θα ηταν μεσα στην επικαιροτητα. Τελικα στις αναζητησεις, στις αξιες τιποτα δεν αλλαζει. Ο Γρηγορης Ξενοπουλος οπως με αγγιζε τοτε ετσι με αγγιζει και τωρα. Μακαρι ομως να ειχε μεινει ως τα σημερα η ευγενεια της δικης του εποχης.
Πριν παραθεσω λοιπον την επιστολη που γραφτηκε το 1925 θελω να βαλω εδω και ενα μικρο αποσπασμα απο μια αλλη που βρηκα στο διαδικτυο και που δειχνει ποσο μα ποσο η ματαιοτητα και ο καταναλωτισμος ειναι επικαιρα και ακρως ανθρωπινα.
“Νομίζω οτι και τα περιττά πράγματα έχουν την χρησιμότητά των. Προξενούν μεγαλυτέραν χαράν και η χαρά, πιστεύσατέ με, δεν είναι περιττό πράγμα!!! Ε’ιναι ωραία τα περιττά πράγματα. Η ωραιότης δικαιολογεί την ύπαρξή των και η ωράιότης κάθε άλλο παρά περιττή είναι εις την ζωήν μας.”

Σας φιλω γλυκα.

ΤΟ ΚΟΥΡΕΛΟΧΑΡΤΟ
Αθηναι, 5 Σεπτεμβριου 1925

Αγαπητοι μου,
Στεκομουν μπροστα στο παραθυρο, κοιταζοντας μιαν απ’ τις παραξενες δυσεις αυτων των ημερων, που δεν ηταν ουτε θερμες πια ουτε φθινοπωρινες ακομα. Ειχαν μαζι και την χαρουμενη γλυκα των πρωτων. και τα ζωηρα μα μελαγχολικα χρωματα των δευτερων. Ο ουρανος ηταν πολυ καθαρος, πολυ γαλανος, και μολονοτι εκανε αρκετη ζεστη, η ατμοσφαιρα ειχε καποια κινηση στα ψηλα, κι εν’ αερακι, σχεδον δροσερο, εξακολουθητικο, με μικρα μονο διαλειμματα, που μου χαιδευε το μετωπο.
Το θεαμα ηταν βεβαια εξοχο, οπως ειναι παντα, την ωρα του δειλινου, απ’ το παραθυρο μου, -η Αθηναικη αυτη ζωγραφια, με την Ακροπολη στο βαθος, φαντασμαγορικα φωτιζομενη απ’ το καμινι της δυσης-. Μα τοχω συνηθισμενο, και μπορω να πω πως μονο το αερακι εκεινο με κρατουσε ακομα μπροστα στο παραθυρο. Γι’ αυτο κι οταν η δροσια που πηρα μου φανηκε αρκετη, ετοιμαστηκα να μπω για να εξακολουθησω την εργασια μου. Αλλα ισα ισα κεινη τη στιγμη, ενα πραγμα, ενα ασπρο πραγμα που πετουσε στο γαλαζιο αερα, κινησε την προσοχη μου.
Μου φανηκε σαν πουλι, σαν περιστερι. Μα επειδη το πεταγμα του ηταν αλλοιωτικο, παραξενο, προσπαθησα να το ιδω καλυτερα, και να καταλαβω τι πουλι ηταν. Αδυνατο! Τετοιο πουλι με τετοιες φτερουγες – μακρυες και στενες πολυ μου φαινονταν, – με τετοια κινηση αρρυθμη, τρελλη μπορω να πω, δεν ειχα ιδει ποτε μου.. Και ολο ανεβαινε ψηλα, και ολο απομακρυνοταν. Πολυ περιεργο!… Πηρα τοτε ενα ζευγαρι κιαλια, που ταχω παντα προχειρα, απανω σ’ ενα αρμαρακι διπλα στο παραθυρο, και κοιταξα το αγνωριστο ασπρο πουλι που πετουσε στο γαλαζιο αερα. Τοτε το γνωρισα, α , το γνωρισα πολυ καλα. Ποσες φορες δεν ειχα ξαναιδη, – μ’ απο πιο κοντα,- τετοιου ειδους πουλια!… Ηταν ενα κουρελοχαρτο!…
Ποιος ξερει απο που τοχε σηκωσει το δυνατο αερακι εκεινης της ωρας. Ισως απο κεραμιδια, απο ταρατσα, η απο κανενα τζιγκο. Γι αυτο εφτασε στα μεσουρανα. Κι εκει πανω πια μπορουσε να κανει ελευθερα τις βολτες του, ν’ ανεβοκατεβαινει, ν’ απομακρυνεται, να πλησιαζη χωρις ν’ απαντα προσκομμα κανενα. Πρεπει ναταν ομως και χαρτι ψιλο, ελαφρο -κομματι απο τσιγαροχαρτο περιτυλιγματος ισως, -γιατι αλλοιωτικα δε θα μπορουσε να μενει μετεωρο κι οταν αδυνατιζε το αερακι, για να ξαναρχιζει με το δυναμωμα, υστερα τα παιχνιδια του.
Μα τι τρελοπαιχνιδα το αφιλοτιμο! Σας βεβαιω πως ποτε δε μου ελαχε κουρελοχαρτο με τοση… ζωη! Φαινοταν αληθινα ζωντανο πραγμα και σα μεθυσμενο απο μια μεγαλη χαρα. Για εναν καλο χορευτη, οταν τον μεθα ο χορος, συνηθως λεμε: “Δεν χορευει, πετα!” Ε λοιπον γι αυτο το χαρτινο πουλι, θα μπορουσα να πω¨Δεν πετουσε, εχορευε. Και καθως το χτυπουσε κει ψηλα στο γαλαζιο ο ηλιος της δυσης, ποτε χρυσιζε, ποτε κοκκινιζε, κι εμοιαζε ετσι σα μικρη υπερφυσικη, εναερια μπαλλαρινα, ντυμενη στα κατασπρα και φωτιζομενη απο εναν πολυχρωμο προβολεα. Μα ηταν μια δοξα, ενας θριαμβος, μια αποθεωση.
Αφου το γνωρισα μια φορα, αφησα τα κιαλια, για να το βλεπω καλυτερα μες’ στον ωραιο περιγυρο. Και ηρθε στιγμη που ξεχασα κι εγω τι ηταν και γοητευθηκα σα ναβλεπα πραγματικως εν’ αγνωστο ασπρο πουλι, παραδομενο σε μια μεθη χαρας, ευτυχιας, που λες κι ηθελε να τη μεταδωση με τα κινηματα του και σε μενα και σε ολο τον κοσμο. Να το, υψωνεται ακομα κι ερχεται προς το παραυθρο μου- Ελα, ελα καλως το!… Ω μα φευγεις παλι; γιατι; .. Γυρισε. γυρισε!.. Ετσι μπραβο! Και χαμηλωσε λιγακι να φωτιζεσαι και να λαμπεις καλυτερα!… Α ετσι μπραβο!.. Τωρα εισαι θαυμασιο!.. Τι γρηγορα που κουνας τις φτερουγες σου και πως φανταζουν χρυσοκοκκινες οι μακρυες αυτες φτερουγες! Τωρα για μενα εισαι σ’ ολη σου τη δοξα!
Και αξαφνα.. στοπ και μπουμ!
Το αερακι σταματησε αποτομα. Την ιδια στιγμη απομεινε ακινητο εκει ψηλα και το κουρελοχαρτο. Στοπ. Και την ιδια στιγμη, παρασυρομενο μονο απο το βαρος του, επεσε ισια, εσκασε αδοξα πανω σ’ ενα τζιγκο. Μπουμ! – Μα τι αλλο μπορουσε να καμη ενα κουρελοχαρτο, οταν επαψε πια να φυσα το αερακι που το ζωντανευε; Να σκασει κατω σαν ψοφιο. Το κακομοιρο ειχε πεσει και σε μια γωνια του τζιγκου τοσο προφυλαγμενη, τοσο απαγκιο, που κι οταν σε λιγο ξαναφυσηξε, το αερακι δεν το βρηκε για να το ξανασηκωσει. Κι εμεινε κει ωσπου βαρεθηκα εγω και μπηκα. Η ιστορια λοιπον του κουρελοχαρτου τελειωνει εδω. Μονον που εχει κι επιμυθιο.
Θα το μαντευετε βεβαια. Ποσες φορες θα ακουσατε να παρομοιαζουν το σηκωμα μερικων ανθρωπων χωρις αξια, -χωρις αληθινα φτερα, χωρις εσωτερικη δυναμη, – με το πεταγμα ενος κουρελοχαρτου, που ενα ευνοικο αερακι μπορεσε να το ανεβαση για λιγες στιγμες μεσουρανα, μες’ το φως και τη δοξα ενος ηλιοβασιλεματος. Αλλα οπως μολις παψη να φυσα το αερακι, πεφτει το κουρελοχαρτο στον τζιγκο, στο δρομο, στη σκονη, στη λασπη, ετσι πεφτει και ο ψεφτοανεβασμενος ανθρωπος, μολις του λειψη η εξωτερικη δυναμη, η προστασια που τον σηκωσε απ’ τα χαμηλα. Κι οπως μας γελα το κουρελοχαρτο πως ειναι ενα ζωντανο κι ασπρο πουλι, με μερικες δυνατες φτερουγες, ετσι μας γελα οταν βρισκεται στο υψος του κι ο αναξιος ανθρωπος, πως κατι ειναι. Υστερα με το αδοξο πεσιμο του βλεπουμε πως δεν ηταν τιποτα και πως τοσον καιρο μας γελουσε…
Ναι η παρομοιωση αυτη ειναι κοινη και συνηθισμενη. Αλλα οι γαλλοι εχουν μια παροιμια που λεει: ” comparaison n’est pas raison” Η παρομοιωση δηλαδη δεν ειναι πραγματικος λογος και δεν μπορουμε να την παιρνουμε παντα τοις μετρητοις, κατα γραμμα, η να την πιστευουμε σ’ ολη της την εκταση, μ’ ολες της τις συνεπειες και εφαρμογες. Γιατι ετσι κινδυνευουμε να φτασουμε σε υπερβολη και παραλογισμο. Στην περισταση αυτη παραδειγματος χαρη: μπορει να ιδουμε εναν ανθρωπο ν’ανεβαινει απο μια καλοτυχια, απο μια ευνοια, απο μια δυνατη προστασια. Και να συμπεραινουμε : “Να κι αυτος σαν το κουρελοχαρτο. Πετα οσο φυσουν, αμα παψουν θα πεση” Κι ομως ο ανθρωπος μπορει εξαιρετα ναχει την αξια και δικαια να προστατευτηκε και βοηθηθηκε, για ν’ ανεβει.
Ολοι σχεδον στα πρωτα βηματα τους, βοηθουνται, προστατευονται απο καποιον. Δε θα πει ομως και πως ολοι δεν εχουν αξια. Πολλοι εχουν. Αλλα και οταν πεφτουν, επειδη τους ελειψε η αναγκαια ακομη εξωτερικη βοηθεια, παλι δεν μπορουμε να πουμε με βεβαιοτητα πως δεν ειχαν κι εσωτερικη δυναμη. Γιατι πρεπει πρωτα να ιδουμε αν το πεσιμο ηταν τυχαιο, αδικο η προσωρινο. Οπως το ανεβασμα, ετσι μπορει να μας γελασει και το πεσιμο. Χρειαζεται μεγαλη προσοχη και επιφυλαξη σε τετοιες κρισεις. Επειτα μια αλλη παροιμια λεει: Καθε κανονας εχει τις εξαιρεσεις του.

Σας ασπαζομαι
Φαιδων.

Πη Ες. Η αναρτηση ειναι επαναληψη (31/01/08)

23 Comments leave one →
  1. February 9, 2011 4:24 am

    Κυκλους κανουμε…

  2. margarita permalink
    February 9, 2011 5:53 am

    καλα ελεγα οτι κατι μου θυμιζει .. ( τωρα ειδα οτι ειχε ενα Ε διπλα) . δεν ξερω αν σου ειχα πει τοτε οτι σταματησε το 1970?? σε ασπαζομαι μαργαριτα ( τελικα δεν βρισκω ψευδωνυμο) και αν ποτε θελεις να τα ξαναδιαβασεις.. εμεις τα εχουμε τα τευχη βιβλιοτημενα.. ( τελικα η φοβερη αδερφη ειταν μπλογκερ και δεν το ξεραμε!)

    • February 9, 2011 10:41 pm

      Θυμαμαι που ειχες σχολιασει και τοτε Μαργκω. Εγω τα δικα μου δε ξερω που ειναι. Πιθανον να τα πεταξε η μαμα μου ο σιφουνας.

  3. February 9, 2011 7:17 am

    Η διάπλασις των παίδων:κυριάρχησε στο χώρο της παιδικής λογοτεχνίας επί 7 περίπου δεκααετίες ,ξεπερνώντας οποιοδήποτε άλλοπεριοδικό και εξέθερεψε γενιές κια γενιές ανθρώπων.Από τις στηλες του είχαν την ευκαιρία να εμφανιστούν σε συνεργασίες τους ο Τέλλος Άγρας,ο Λαπαθιώτης,ο Παλαμάς,ο Καρυωτάκης,ο Καββαδίας κ.α.
    Ο Ξενόπουλος και ο Κουρτίδης μεταφέρουν στην Ελλάδα τις καινούργιες εκπαιδευτικές αναζητήσεις τους και παρακολουθούν την εξέλιξη της παιδικής λογοτεχνίας…
    Από το βιβλίο:η ΔΙΆΠΛΑΣΙς ΤΩΝ ΠΑΊΔΩΝ 1879-1922 Της Βίκυ Πάτσιου.
    Σε ευχαριστω που μου το θύμισες!Διαβασμένο πριν κάποια χρόνια,στη βιβλιοθήκη!
    καλημέρα Δεσποινάριον!

    • February 9, 2011 10:43 pm

      Ετσι ειναι και αν τα διαβασεις, δεν μαθαινεις απλα πως σκεφτοταν ο κοσμος εκεινες τις εποχες, αλλα πολλες πολιτιστικες λεπτομερειες εξαιρετικα ενδιαφερουσες. Φιλια Γλαυκουλα.

  4. February 9, 2011 12:10 pm

    τρομερά διδακτικές οι επιστολές του Ξενόπουλου και πάντα επίκαιρες κι ας έχουν γραφτεί 40 χρόνια πριν. όταν κυκλοφόρησαν όλα τα τεύχη στους 12 δερματόδετους τόμους μου το έκαναν οι γονείς μου δώρο και είναι από τα ωραιότερα δώρα που πήρα ποτέ μου!
    σε φιλώ

    • February 9, 2011 10:46 pm

      Προσωπικα μου αρεσε οχι τοσο η κεντρικη ιδεα, αλλα να ανιχνευω τον τροπο σκεψης εκεινης της εποχης gg. Νομιζω οτι η σειρα ειναι κι αυτη απο τον ιδιο εκδοτικο οικο. Σε φιλω κι εγω, να τα προσεχεις τα βιβλιαρακια σου!

  5. February 9, 2011 2:14 pm

    Πόσο δίκιο έχεις! Διαχρονικές και μοναδικές!
    Φιλιά πολλά!

  6. February 9, 2011 4:52 pm

    Μωρε Δεσποινάκι μου θα ήθελα καμμιά φορά να είμαι μέσα στο μυαλό σου να δώ τι έχει πάλι στο νού σου και μας κάνεις επανήληψη. Και ξέρεις κάτι λίγο με στεναχωρεί αυτή η επιστολη με το κουρελοχαρτο …. Οσον αφορά το blogging είχε ξεκινήσει πολύ νωρίς με ένα γκρουπ γυναικών στην Αμερική το 18ο αιώνα κάτι σαν newsletter με επιστολές γυναικών γύρω από θέματα που τους απασχολούσαν (θέματα υγείας, γέννας, ομορφιάς, κλπ) Μάλιστα έχει γίνει και βιβλίο από κάποια φοιτήτρια που έκανε το PhD στο θέμα. Θα βρώ το τίτλο κάποια στιγμή και θα σε ενημερώσω χχο

    • February 9, 2011 10:49 pm

      Να σου πω τι εγινε. Προχθες ενας κυριος απο τον Καναδα βρηκε το παλιο ποστ και μετα ζητησε φιλια στο φμπ. Εχει σελιδα για την διαπλαση εκει. Ετσι το θυμηθηκα και λεω δεν το ξαναφερνω! Στην πραγματικοτητα ετοιμαζα φωτο απο το Λονδινο υπο βροχην. Θα τις αναρτησω αυριο, επλιζω να σου αρεσουν! Αυτο με τις αμερικανες, η το εχω διαβασει η ακουσει καπου! ΧΧΟ

  7. Ρούλα permalink
    February 9, 2011 6:02 pm

    Σαφώς και υπάρχουν πολλά κοινά στοιχεία, όπως η ανάγκη για επικοινωνία που μπορεί να άλλαξε μορφή αλλά παραμένει ίδια η ουσία. Υπήρχε και τότε η διαδραστική σχέση με τις μικρές αγγελίες και τους διαγωνισμούς, ενδιαφέρον είχαν και τα ψευδώνυμα που χρησιμοποιούσαν. Η διάπλαση των παίδων διαμόρφωσε ήθος , αισθητική, ευγένεια!!!!
    Ωραιότητά μου σε φιλώ

    • February 9, 2011 10:51 pm

      Μικρο παιδακι ειχα παει στα γραφεια σε μια γιορτη ηταν στην Χρηστου Λαδα, το θυμαμαι πολυ ζωντανα. Ηταν μασκε! Μεγαλη φαν! Φιλια Ρουλα μου.

  8. February 9, 2011 6:35 pm

    A! Το θυμάμαι αυτό το ποστ.. Δεν τρελαίνομαι για Ξενόπουλο ομολογώ, και ας φανώ ιλιτερέρ, αλλά μια διάθεση για διάβασμα μου την δημιούργησες.. Και για blogging.. :-))) Φιλιά πολλά..

    • February 9, 2011 10:53 pm

      Οι επιστολες Ευακι επειδη ειναι μικρες και ζουμερες νομιζω οτι αρεσουν περισσοτερο απο τα μυθιστορηματα και τα θεατρικα που προσωπικα ουτε κι εμενα με ενδιεφεραν. Φιλακια σου!

  9. Multi Psi permalink
    February 9, 2011 7:01 pm

    Yperoxo!!!!! me kalypses pliros!!!!!

    • February 9, 2011 10:54 pm

      Ετσι να θυμομαστε λιγο και τους παλιους μουλτι Ψ.

  10. So_Far permalink
    February 10, 2011 5:37 am

    Άσχετο το σχόλιό μου αλλά σήμερα ήθελα να σου αφιερώσω κλιπάκι … για την οριτζιναλιτέ της “Αθηναιοσύνης’ Καλημέρα και πολλά φιλιά φιν φον

    • Despinarion permalink
      February 10, 2011 11:04 pm

      Τι όμορφο! Της χρυσής εποχής της γιαγιάς μου δεσποσυνης Δέσποινας Παυλιδου. Σε ευχαριστώ!

  11. February 10, 2011 2:30 pm

    Μου αρεσει πολυ ο Ξενοπουλος.Με την γραφη του εκφραζει την ιδιαιτεροτητα της εποχης του και τα εργα του ειναι εξαιρετικα δειγματα ηθογραφιας και ανθρωπινων χαρακτηρων.Η λογοτεχνια εχει αναγκη απο τα στοιχεια αυτα για να ειναι αυθεντικη.
    Πολυ ωραια αναρτηση Δεσποινακι μου κι ας ειναι επαναληψη.Σε φιλω.

  12. Despinarion permalink
    February 10, 2011 11:06 pm

    Φαντάστηκα Γιάννα μου, ότι εσείς οι καινούργιοι δε το είχατε διαβάσει. Ζ
    Χαιρομα που σου αρεσε! Φιλια!

  13. panathinaeos permalink
    February 11, 2011 5:23 am

    Δεσποιναριον!!!!!!!!!
    Μεγας συντροφος των παιδικων χρονων ο Ξενοπουλος και η Διαπλαση!!!!!!!!
    Θα ηθελα να προσθεσω στους εν δυναμει μπλογκαδορους τον αειμνηστο Γεωργιο Βλαχο, απο τους μεγαλυτερους αρθρογραφους στη νεοελληνικη ιστορια.
    Πλησιαζοντας λιγο στην εποχη μας, δεν μπορω να μην αναφερθω στο Λευτερη Παπαδοπουλο, αυτον τον γιγαντα της δημοσιογραφιας αλλα και του νεοεεληνικου εντεχνου τραγουδιου.
    Καλημερες…..

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s

%d bloggers like this: