Skip to content

Δημητρης Πικιωνης

February 16, 2011

Σε μια γειτονιά που είναι γεμάτη με δρόμους που φερουν ονόματα ξένων αρχιτεκτόνων οπως Τσιλλερ και Ροσταν, έζησε στην Αθήνα ο Δημήτρης Πικιωνης.  Σε μια πολη που την εκτίμησε όσο κανείς άλλος χωροταξικά και περιβαλλοντικά, κλήθηκε να δημιουργήσει δημόσια κτίρια και κατοικίες, να επιμεληθεί κοινόχρηστους χώρους, και το έκανε τηρώντας τον ¨ όρκο του αρχιτεκτονα¨ . Μην απορειτε, θα έπρεπε να υπάρχει τετοις όρκος που να λέει. ´ Θα σέβομαι το περιβάλλον και την ιστορία μου, και θα διατηρώ την ομορφιά και την λειτουργικότητα της πόλης¨.
Καθώς μεγάλωνω στην ίδια γειτονιά και στην ίδια πολη που εκείνος προυπηρξε και δημιούργησε, αγάπω εκείνα τα σπίτια ¨του¨ απο μικρό παιδι.   Χωρίς να συνυπαρξουμε χρονικά στο χώρο, το σπίτι του ήταν στην οδό Βυζηινου, διακόσια μέτρα απο το δικο μας. Πόσες φορές δεν στάθηκα με θαυμασμό μπροστά στο σπίτι της γλυπτριας Φροσως Ευθυμιαδη στην οδό Γρυπαρη στα Ανω Πατησια,  μαγεμενη με τον τροπο που ο κισσος αγκαλιάζε τις πέτρες, με τα μικρά παράθυρα απο ξύλο και γυαλί που άφηναν τον ήλιο να μπει κλεφτα μέσα. Φάνταζε πρωτοποριακό το σχέδιο και ομως ταίριαζε τόσο πολυ με τα πεύκα της γειτονιάς, εκείνα που είχαν αρχίσει να θυσιάζονται στον βωμό της πολυκατοικίας με ισόγεια καταστήματα.
Προσχεδιο της οικιας στην οδο Γρυπαρη.
Πόσες φορές αναρωτήθηκα γιατί να μην είναι όλες οι πολυκατοικίες σαν εκείνη στη διασταύρωση των οδών Λασκαρατου και Αγίας Λαυρας, έτσι με πέτρα, πλάκες και ξύλο, οπως θα αρμοζε σε μια ακόμα τότε ¨ κηπουπολη¨ .
Πιο πέρα η πλατεία έφερε το όνομα του πολυαγαπημενου φίλου του, Σπύρου Παπαλουκα. Όταν πήγαινα επίσκεψη στις θειες  μου κοντά στον Άγιο Νικόλα στα Πευκακια, ο λευκός όγκος του σχολείου που ο ίδιος αφορισε, εμένα μου φαινόταν σαν στολίδι στα ποδια του Λυκαβηττού.

“Το Σχολείο του Λυκαβηττού χτίστηκε περί το 1933. Όταν τέλειωσε, δεν μ’ ικανοποιούσε. Είναι τότε που στοχάστηκα πως το οικουμενικό πνεύμα πρέπει να συντεθεί με το πνεύμα της εθνότητος· ειν’ απ’ τις σκέψεις τούτες που βγήκαν¨το Πειραματικό Σχολείο της Θεσσαλονίκης (1935), η πολυκατοικία Χέυδεν (κάτοψη Μητσάκη – 1938), το σπίτι της γλύπτριας Φρόσως Ευθυμιάδη (1949).”  (1)

Αργοτερα σαν σπουδαστρια στο Πολυτεχνείο, στο μάθημα αγροτικής αρχιτεκτονικής καλουμαι να σχεδιασω (σαν εργαστήρια φυσικά) την πλακοστρωση του χώρου γύρω απο τον Αη Δημήτρη. Βέβαια η πλακοστρωση του Πικιωνη υπαρχει ήδη, κάνοντας την άσκηση του εργαστηρίου εξαιρετικά δύσκολη και με αναποφευκτες αισθητικες επιρροές.

Την ίδια εποχή τυχαινει να γνωρίσω απο κοντά τον ήδη μεγάλο πια σε ηλικια αρχιτεκτονα  Σολωνα Κυδωνιατη, που είχε  μαθητευσει δίπλα στον Πικιωνη. Έχω γράψει και άλλη φορα ότι, υπάρχουν στιγμές στη ζωη μας που την σημαδεύουν στη μνήμη για πάντα. Εκείνο το απόγευμα στο κτήμα του στην Κόρινθο, ο Σολωνας Κυδωνιατης μας μιλα για τον δάσκαλο του και τον κοιταζουμε με δεος.
¨ Σας προσκλουμε στους γάμους των παιδιών μας Ερρικου και Δεσποινας, που θα γίνουν την Πέμπτη, 18 Αυγούστου και ώρα 6 μμ. στο εκκλησάκι του Αη Δημήτρη του Λουμπαρδιαρη κλπ κλπ, ¨ γραφει η πρόσκληση. Στο πιο όμορφο εκκλησάκι της Αθήνας.
Πολλοι γνωρίζουν το αρχιτεκτονικὀ  εργο του Δημήτρη Πικιώνη.  Λιγωτερο γνωστὀς ειναι σαν ζωγραφος.  Η αγαπη του γιἀ την ζωγραφικἠ τον φερνει στο Μοναχο και κατοπιν στο Παρισι μαγεμενο απο την τεχνοτροπια του Paul Cezanne.  Τα εργα του Πικιωνη εχουν πολλες δυτικες επιρροες αν και και βλεπει κανεις τον αγωνα να προσαρμοσει τη θεματολογια του στην Ελληνικη και Βυζαντινη κουλτουρα.  Η ζωγραφικη ειναι η μεγαλη αγαπη του Πικιωνη.

“Μα όσο ο καιρός περνούσε, άρχισα ν’ αδημονώ. Ο δρόμος που ακολουθούσα, τό ‘νιωθα, ήταν μακρύς, μακρύτερος απ’ τις συνθήκες μου τις οικονομικές. Τα χρέη που θα είχα ν’ αντιμετωπίσω στο γυρισμό μου ήταν σκληρά… Στενεμένος από την αδήριτη τούτη ανάγκη, επήρα την σκληρήν απόφαση ν’ αφιερώσω το υπόλοιπο του χρόνου στη μελέτη της Αρχιτεκτονικής. Αγόρασα τ’ απαιτούμενα βιβλία, και μια μέρα πήρα το δρόμο για ένα εργαστήριο Αρχιτεκτονικής. Δεν ντρέπουμαι να μιλήσω για όλ’ αυτά, όπου δείχνουν πως μέσα στη φύση μου δεν ήταν η Αρχιτεκτονική το πραγματικό κέντρο των κλίσεών μου.”  (2)

Εκεινο που περισσοτερο θαυμαζω στον  Δημητρη Πικιωνη,  ειναι η αγωνια που βγαινει απο τα εργα του, εικαστικα η αρχιτεκτονικα, να πιστα στον περιβαλλοντα χωρο, και αρμονικα εσωτερικα.

“η τέχνη ήταν για μένα θρησκευτική πράξη ευλαβείας και λατρείας προς τη Μητέρα Φύση, και την ιερότητα τούτη κίνδυνος θά ‘ταν η αμάθεια των πολλών να προσβάλει.” (3)

“Νέοι, αποβάλλοντας το θέλημα το ατομικό, κατεβείτε εις το σκάμμα της υπακοής. Αυτή και μόνη θα σας χαρίσει την αληθινή ελευθερία. Και μην οκνήσετε ποτέ, γιατ’ είναι γραμμένο πως «το να μην μπορέσουμε, ίσως κάποτε μας συγχωρεθεί· το να μην προσπαθήσουμε, ποτέ».”  (4)

Μαθαίνω όσο είμαι στην Αθήνα, ότι υπάρχει έκθεση για τον Δημήτρη Πικιωνη στο μουσείο Μπενάκη στην Πειραιώς. Και τρέχω οπως ήταν φυσικό, αφου ο άνθρωπος, ο καλλιτέχνης, ο αρχιτέκτονας είναι κομμάτι της ζωής μου στο επίπεδο επιρροης, μόρφωσης, και αισθητικων επιλογών. Η εκθεση θα διαρκεσει μεχρι τις 13 Μαρτίου 2011. Να πατε!

Σας φιλω γλυκα.

(1), (2), (3), (4)  σημειωσεις απο αυτοβιογραφικο σημειωμα του Δημητρη Πικιωνη στο ΕΙΚΑΣΤΙΚΟΝ

Advertisements
27 Comments leave one →
  1. margarita permalink
    February 16, 2011 5:09 am

    για κατι τετοια σφιγγεται η καρδια μου , που ειμαι μακρυα, και που αρχισαν να με κουραζουν οι συνεχεις μετακινησεις .. παληα πηγαινα για συναυλιες , εκθεσεις κλπ..ευτυχως παει η φοβερη αδερφη , μαζευει καταλογους και τα βλεπω μετα “καταψυγμενα” . Αλλα δεν ξεχναω ποτε τα απογευματα στην παιδικη χαρα της Φιλοθεης ( για μενα τοτε ολοκληρη εκδρομη απο την γνωστη πλατεια μου .) ΥΓ. σου εχει τυχει ποτε να ακουσεις σχολια νεο-αθηναιων για την πλακοστρωση ? – πως δεν μπορεις να περπατησεις με γοβιτσα? κλπ αηδιες? ταυτα προς το παρον . μερσι και για την επιμορφωση- εννοω τα κειμενα .. σμααατς

    • Despinarion permalink
      February 16, 2011 12:40 pm

      Στην έκθεση είχε μια πολυ ωραία παρουσίαση για το πάρκο της Φιλοθέης Μαργκω! Αυτα τα σχόλια δεν τα έχω ακούσει περι πλακοστρωτου, αλλα φαντάζομαι να είναι ..λίγα. Το προβλημα είναι ότι αν κάποιος πει μια μ…. κυκλοφορεί .. Διάβασα επίσης ότι θα ξανανοιξει το καφενείο στου Φιλοπαππου. Σμουτς!

  2. orfia permalink
    February 16, 2011 7:26 am

    Μια αναρτηση που χαρηκα να την διαβαζω. Μας ειπες τοσα πολλα και ενδιαφεροντα μεσα σε λιγες γραμμες!.

    Καλημερες ηλιολουστες!

    • Despinarion permalink
      February 16, 2011 12:41 pm

      Χαίρομαι Ορφια μου, καλη σου μέρα!

  3. February 16, 2011 8:46 am

    Πολύ καλημέρα!

    Εύγε γι’αυτό το όμορφο ταξίδι σε μια άλλη Αθήνα όπως θα θέλαμε να είναι ετούτη την εποχή…

    • Despinarion permalink
      February 16, 2011 12:42 pm

      Θα ήθελα να μπορούσα να σας την δείξω, αλλα μόνο να την περιγράφω μπορω. Καλημέρα ταχυδρομε.

  4. Ντίνα permalink
    February 16, 2011 11:26 am

    Αγαπητή κυρία Παυλή,

    το κείμενό σας εξαιρετικό. Εμείς που δεν είμαστε Αθηναίοι σας ζηλεύουμε για αυτή την Αθήνα των παιδικών σας χρόνων και για τον Άγιο Δημήτριο τον Λουμπαρδιάρη. Είμαστε τυχεροί ωστόσο που έχουμε το πειραματικό σχολείο του πανεπιστημίου να μας τον θυμίζει.
    Ίσως θα σας ενδιέφερε και ένα άρθρο του Βολιώτη Κώστα Νίκα που γράφτηκε στις 27 Νοεμβρίου 2009 στο ιστολόγιό του “ΑΡΘΡΑ”.
    ΥΓ. ώστε είστε αρχιτεκτόνισσα λοιπόν.

    • Despinarion permalink
      February 16, 2011 12:45 pm

      Ευχαριστω Ντίνα και καλωςηρθες. Θα ψάξω να το βρηω το άρθρο που προτείνεις. Όχι Ντίνα μου δεν είμαι αρχιτεκτονισσα, μόνο ενα μάθημα επιλεκτικά πήρα στην έδρα αγροτικής αρχιτεκτονικής, με αλλα λόγια δεν είμαι ειδική, αλλα παρακολουθώ και ενημερωνομαι.

  5. February 16, 2011 12:12 pm

    Βρε τι έμαθα σήμερα !!! λοιπόν αυτό το σπίτι στη Γρυπάρη μου άρεσε πάντα οι λιτές γραμμές και ο νεωτερισμός του. Ούτε ήξερα ότι ηταν της γλύπτριας. Τώρα αν σου πω οτι δεν θυμάμαι την πολυκατοικία Λασκαράτου και Αγ. Λαύρας! πρέπει να περάσω το καλοκαίρι να το δω πάλι. Τώρα εκείνο το σπιτι επι Αγ. Λαύρας λίγο πιο κάτω απο του Λαζο που είναι ξύλινο με ξύλινες βεράντες ποιος το έχει σχεδιάσει?? Δεν πάει και τόσο στο δρόμο αυτό μου φέρνει λίγο για Πήλιο. Πάντως η γειτονιά μας ακόμα έχει μερικά πολύ ωραία σπίτια και κήπους. χχο

    • Despinarion permalink
      February 16, 2011 12:53 pm

      Το ίδιο σπίτι λέμε καρδούλα, στη γωνία με τις πηλιορειτικες πέτρες. Αυτο είναι πέτρινο με ξύλινες βεραντες. Το στυλ ταιριάζει σε μονοκατοικία, ομως εγω λέω τα αλλα τα εξαμβλωματα δεν ταιριάζουν εκει. Λίγο πιο πέρα στην Εμμ. Λυκουδη έχει κάτι νεοκλασσικα φανταστικά. Του Λαζο μου το είχε δείξει η μαμα μου αλλα δε θυμάμαι ποιο είναι. Δε φαντάζομαι να εννοείς τον Πύργο του Μίκη? θα πρεπει να πηγαίνουν γκρουπακια σπουδαστών να τα βλέπουν. Χ Χ Ο

  6. February 16, 2011 2:43 pm

    Τώρα το θυμήθηκα, αλλά δεν λέμε το ίδιο. Εγώ έλεγα ένα πιο κάτω αγ. λαύρας και καλοσγούρου που είναι εντελώς πηλειοριτικό με σκούρα ξύλα και είναι δύοροφο. Του Λαζο είναι αγ.λαυρας και βιυζηνού γωνία, μικρό και όμορφο. Ο πύργος του Μίκη, ποιος είναι τώρα ? εκεί που είναι το studio pilates? Η φίλη μας Ελένη Καλογερίνη που δημοσιογράφος αρχιτεκτονικής είχε κάνει ένα ‘οδοιπορικό’ στη γειτονιά μας με όλα αυτά τα σπίτια , αν θα μπείς στις φωτο της στο FB 😉

    • February 19, 2011 12:03 am

      Α! ναι εχω μιλησει με την Ελενη, παω να δω τις φωτο της.

  7. February 16, 2011 10:30 pm

    Δεσποινάριον,
    Τι καλά που το μοιράστηκες μαζί μας και μας θύμησες αυτήν την όμορφη πλευρά της πόλης μας!
    Στην έκθεση θα πάω και θα σου πω εντυπώσεις.
    Πολλά πολλά φιλιά!

    • February 19, 2011 12:04 am

      Ειναι πολυ ωραια η εκθεση Ποπακιον, να πας να τη δεις. Να παρακολουθησεις και την ταινια που προβαλλουν. Φιλακια!

  8. February 16, 2011 10:38 pm

    Στην Φιλοθέη υπάρχει μια υπέροχη Παιδική Χαρά με το όνομα του που την έχουμε “χτίσει” όταν ο Ιάσονας και η Εύα ήταν μικρά.. Με λίμνη με πάπιες, κλουβιά με φασιανούς και παγώνια, αυτοσχέδιο κυλικείο με ποπ κορν και χυμούς και μια ενέργεια στον χώρο μαγική.. Δεν είναι πολύ σχετικά όλα αυτά με την αρχιτεκτονική κατεύθυνση του ποστ, το ξέρω, αλλά δίνουν έναν άλλο, συμπληρωματικό τόνο.. :-)))) Σε φιλώ πολύ!

    • February 19, 2011 12:06 am

      Αυτο εγραψε και η φιλη μου η Μαργκω πιο πανω. Δεν το εχω δει το παρκο, αλλα, η διαμορφωση χωρων σε μια πολη και η αρχιτεκτονικη συνδεονται αμεσα. Ολα φιαχνουν μια εικονα που βλεπουμε. Κι εγω σε φιλω Ευη μου.

  9. elli permalink
    February 17, 2011 12:50 pm

    “Πικιώνης”!!! Αυτό αναφώνησα μόλις είδα τον τίτλο. Και μετά ρούφηξα το όμορφο κείμενο σου. Σ’ευχαριστώ

    • February 19, 2011 12:07 am

      Να σαι καλα Ελλη μου, χαιρομαι που σου κρατησα λιγο παρεα με το κειμενο.

  10. February 17, 2011 3:00 pm

    αυτή είναι μια υπέροχη ανάρτηση! βρίσκω πολύ γοητευτικές τις ιστορίες των κτιρίων, των ανθρώπων που τα εμπνεύστηκαν και αυτών που τα χρησιμοποιούσαν 🙂
    σε φιλώ

  11. February 19, 2011 12:09 am

    Αυτο που παιρνουμε οτι πιο ομορφο μας αφησε η προηγουμενη γενια και το εκτιμουμε και προσπαθουμε να το συνεχισουμε, αυτο ειναι η γοητεια της υποθεσης. Σε φιλω κι εγω τζιτζικο.

  12. Julia permalink
    February 20, 2011 8:50 pm

    Υπέροχο άρθρο Δέσποινα,ωραίες φωτογραφίες και ωραίες εικόνες έρχονται στο μυαλό διαβάζοντας το.Κυριακή 30 Αυγούστου 11.00 π.μ. παντρεύτηκα στον Αγιο Δημήτρη.

    Ετχαριστώ,
    Τζ.

  13. February 22, 2011 12:38 am

    Ευχαριστω Τζουλια! Κι εσυ λοιπον στον Αγιο Δημητρη! Με ολο τον κοσμο εξω στο προαυλιο? Ηταν η αντιρρηση της μαμας, μα που θα τον βαλουμε τοσο κοσμο;

    • Julia permalink
      February 22, 2011 1:46 pm

      Ολες οι μαμάδες του κόσμου ίδιες 🙂 🙂 Ο κόσμος και εμείς το χαρήκαμε, είναι ωραία για γάμο…όταν δεν σε κυνηγάνε οι Ιάπωνες με τη φωτογραφική μηχανή.:)

  14. March 4, 2011 6:43 pm

    Αχ, τι ωραίο ποστ, που πολύ θα ήθελα να το είχα γράψει εγώ ( το δικό μου είναι “σωσμένο” μισογραμμένο, κι όλο προσθέτω κι αλλάζω σαν να είναι διατριβή :-), αλλά σίγουρα τα λέει με αγάπη και ενδιαφέρον, στο ίδιο πνεύμα που θα το έγραφα κι εγώ.
    Λατρεύω τον Πικιώνη και το έργο του, και τη Χατζημιχάλη και τη Δώρα Στράτου, κι όλη αυτή τη γενιά που ονειρεύτηκε μεγαλόπνοα και υλοποίησε κάποια σχέδιά της για μια νέα Ελλάδα αντάξια της Ιστορίας και του πνεύματός της.
    Ευχαριστώ για το ωραίο ποστ.
    Α, ναι, κι εμείς στο Λουμπαρδιάρη παντρευτήκαμε!

  15. March 5, 2011 3:43 pm

    Λεω να κανουμε ενα κλαμπ! Οσοι παντρευτηκαμε στο Λουμπαρδιαρη! Καλωσορισες Irene. Εχεις ενα πολυ ομορφο μπλογκ. Θα ερχομαι να σε παρακολουθω!

  16. Εleni Kalogerini permalink
    March 7, 2011 3:07 pm

    Καλησπέρα Δέσποινα! Μόλις διάβασα την υπέροχη αναφορά σου στον Πικιώνη και στην.. γειτονιά μας. Κοιτούσα μόλις προχθές, στην οδό Ροστάν ανεβαίνοντας αριστερά στο ύψος της Μαρκορά, ένα ακόμη σπίτι που είχε φτιάξει ο ίδιος και έμενε εκεί. Καγκελλάκια γύρω γύρω, επιμελώς ατημέλητη εικονα σήμερα μιας αρχιτεκτονικής η οποία «υποβαθμίζεται» στο όνομα της όποιας προχειρότητας.. Αυτό βέβαια είναι το λιγότερο αφού ένα αξιόλογο αρχιτεκτονικό σύνολο του μεσοπολέμου χάνεται σιγά σιγά… Οι φαρδιές πρασιές, οι καταπράσινοι κήποι λιγοστεύουν η στενεύουν ανάλογα με τις ανάγκες του εκάστοτε μαγαζάτορα.. Ό,τι αποτελεί «ανάσα» τείνει να γίνει πια παρελθόν.. Ο γαλλικός εκλεκτικισμός, τα μικρά chalets της εποχής του 1900, η Art-Nouveau, ο νεωτερισμός του Art Decο ακόμη και το Bauhaus θα μπορούσαν να γίνουν «σημεία αναφοράς» των νεώτερων σπουδαστών αλλά και των όποιων παρατηρητών της περιοχής μιας και κλείνουν μέσα τους αυτή τη μεγαλοπρεπή εκφραστική λιτότητα που τόσο (μας) λείπει σήμερα..
    Έχω την αίσθηση ότι το σπίτι στο οποίο αναφέρεται η..Nτία είναι ένα υπέροχο δίπατο με ξύλινες λεπτομέρειες -μοιάζει πολύ με αυτό του Πικιώνη στην γωνία Λασκαράτου & Αγίας Λαύρας- το οποίο δυστυχώς βλέπω σε φάση εγκατάλειψης.. Ξυλωμένα μάρμαρα στην είσοδο, παρατημένο.. Θα το κοιτάξω και θα σας πω.. Επίσης, κορίτσια, παράδειγμα προς μίμηση η αναπαλαίωση που έχει γίνει σε δίπατο νεοκλασσικό επί της Αγ. Λαύρας..

    Ευχαριστώ για τη φιλοξενία,
    Καλό βράδυ

  17. ΛΑΜΠΡΙΝΑ permalink
    November 9, 2015 11:27 pm

    γειά σας !
    Στα πλαίσια μιας εργασίας πολεοδομικής μελέτης στην περιοχή Κυπριάδου από τη σχολή μου : Αρχιτεκτονική Εθνικού Μετσόβιου Πολυτεχνείου , έπεσα πάνω στην προσωπική σας ηλεκτρονική σελίδα. Οι πληροφορίες που μου δώσατε είναι ανεκτίμητες! Γι΄ αυτό και σας ευχαριστώ θερμά! Οτιδήποτε άλλο γνωρίζετε για τα ιστορικά ίχνη και τα σωζόμενα κτίρια της περιοχής θα ήταν επίσης πολύτιμη πληροφορία για την έρευνά μας! Αν έχετε το χρόνο και τη διάθεση να μας βοηθήσετε, μπορείτε να έρθετε σε επαφή μαζί μου στην διεύθυνση : labrina94@yaho.com
    Και πάλι σας ευχαριστώ για τη βοήθεια!
    Λαμπρίνα

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s

%d bloggers like this: